Karta genu

RASA1

RAS p21 protein activator 1

Funkcja genu i białka

RASA1 koduje białko z rodziny GAP1, które przyspiesza rozkład GTP w białkach RAS. Dzięki temu RAS przechodzi w formę nieaktywną, związaną z GDP. Według NCBI Gene białko działa na prawidłowy RAS, ale nie na jego formy nowotworowe. Znajduje się w cytoplazmie.

Z genu powstają dwie formy białka. Krótsza nie ma początkowego fragmentu, ale zachowuje tę samą aktywność.

Rola w szlaku RAS/MAPK

RASA1 jest hamulcem szlaku na poziomie RAS, tak jak neurofibromina i RASA2. Szlak RAS/MAPK przenosi z powierzchni komórki sygnały kontrolujące jej wzrost, różnicowanie i namnażanie. Gdy RASA1 brakuje, RAS dłużej pozostaje aktywny i słabiej reaguje na białka GAP.

Rodzaje opisanych zmian

Dziedziczne zmiany w RASA1 powodują zespół malformacji naczyń włosowatych i tętniczo-żylnych (CM-AVM), w GeneReviews nazywany RASA1-CM-AVM. Charakterystyczne są liczne malformacje naczyń włosowatych, widoczne jako plamy naczyniowe na skórze. Część osób ma też malformacje lub przetoki tętniczo-żylne w skórze, mięśniach, kościach, kręgosłupie albo mózgu.

Według GeneReviews mechanizmem choroby jest prawdopodobnie haploinsuficjencja: jedna sprawna kopia genu nie wystarcza. Zaproponowano, że zmiany naczyniowe powstają, gdy w danym miejscu dochodzi do drugiej, nabytej zmiany w drugiej kopii RASA1.

Penetracja, czyli szansa, że osoba ze zmianą będzie miała objawy, wynosi dla RASA1 90-99%. W jednym badaniu 136 ze 138 osób z dziedziczną zmianą miało liczne malformacje włośniczkowe. Około 70% osób z rozpoznaniem ma chorego rodzica. U części pozostałych zmiana powstała de novo.

U części osób kończyna z malformacją jest przerośnięta, a obraz spełnia kryteria zespołu Parkesa Webera. Około jedna trzecia osób z zespołem Parkesa Webera związanym z RASA1 wymagała kontroli kardiologicznej. Według GeneReviews dotychczasowe badania nie pozwalają ustalić zależności między rodzajem zmiany a objawami.

Nie każda osoba ze zmianą w RASA1 ma wszystkie opisane objawy, a malformacje tętniczo-żylne występują tylko u części z nich.

Źródła

  1. HGNC: RASA1 (HGNC:9871)
  2. NCBI Gene: RASA1 (Gene ID 5921)
  3. GeneReviews: Capillary Malformation-Arteriovenous Malformation Syndrome (aktualizacja 12.09.2019)

Ostatnia aktualizacja: 13 listopada 2026.

Tekst opracowano na podstawie powyższych źródeł i czeka na weryfikację lekarza specjalisty.

Informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem.