Karta genu

CBL

Cbl proto-oncogene

Funkcja genu i białka

CBL koduje ligazę ubikwitynową E3. To enzym, który przenosi ubikwitynę z innych enzymów na białka docelowe. Ubikwityna działa jak etykieta, a jej znaczenie zależy od tego, ile i jakich cząsteczek przyłączono. Część oznaczonych białek rozkłada proteasom. Receptory z błony komórkowej po oznaczeniu przez CBL są wciągane do wnętrza komórki, w endosomach sortowane i rozkładane głównie w lizosomach. Na początku łańcucha CBL ma domenę wiążącą ufosforylowaną tyrozynę. Dzięki niej rozpoznaje wiele aktywnych białek sygnałowych, w tym receptory z aktywnością kinazy tyrozynowej.

Według NCBI Gene CBL ogranicza w ten sposób wiele szlaków przekazywania sygnału. Zmiany w CBL znajduje się w nowotworach krwi, między innymi w ostrej białaczce szpikowej.

Rola w szlaku RAS/MAPK

Receptor czynnika wzrostu po pobudzeniu włącza RAS przez SOS1 i SHP2. CBL oznacza taki aktywny receptor ubikwityną. Receptor trafia przez endosomy do lizosomu i tam zostaje rozłożony, zamiast wrócić na powierzchnię komórki, przez co sygnał wygasa. Zmiany w CBL opisane w rasopatiach zaburzają to znakowanie, przez co sygnał RAS wymyka się spod kontroli.

Rodzaje opisanych zmian

W 2010 roku dwie grupy badaczy opisały dziedziczne zmiany w CBL u dzieci z cechami przypominającymi zespół Noonan. W jednej pracy zmiany znaleziono u czterech osób lub rodzin spośród 365 osób, u których wcześniej nie wykryto przyczyny. Były to zmiany sensu w domenie RING albo w łączniku między nią a domeną wiążącą kinazy tyrozynowe. Zaburzały ubikwitynację receptorów i rozregulowywały sygnał RAS. Obraz kliniczny był zmienny, także w obrębie jednej rodziny.

Druga praca opisała zaburzenia wzrastania, opóźnienie rozwoju, wnętrostwo i skłonność do młodzieńczej białaczki mielomonocytowej (JMML). U części dzieci białaczka cofnęła się samoistnie, ale później pojawiło się zapalenie naczyń. W komórkach białaczki zdrowa kopia CBL była utracona.

GeneReviews wymienia zespół związany z CBL w diagnostyce różnicowej zespołu Noonan. Opisuje go jako zmienny obraz ze stosunkowo częstymi objawami neurologicznymi, skłonnością do JMML, rzadkimi wadami serca, słabszym wzrastaniem i wnętrostwem. Nie każde dziecko ze zmianą w CBL ma wszystkie te cechy.

Zmiany somatyczne w CBL, obecne tylko w komórkach nowotworu, nie świadczą o chorobie dziedzicznej. Opisanych osób z dziedziczną zmianą jest wciąż niewiele.

Źródła

  1. HGNC: CBL (HGNC:1541)
  2. NCBI Gene: CBL (Gene ID 867)
  3. Martinelli S i wsp. Heterozygous germline mutations in the CBL tumor-suppressor gene cause a Noonan syndrome-like phenotype. Am J Hum Genet 2010
  4. Niemeyer CM i wsp. Germline CBL mutations cause developmental abnormalities and predispose to juvenile myelomonocytic leukemia. Nat Genet 2010
  5. GeneReviews: Noonan Syndrome (Roberts AE, rewizja 4.12.2025)
  6. Levkowitz G i wsp. c-Cbl/Sli-1 regulates endocytic sorting and ubiquitination of the epidermal growth factor receptor. Genes Dev 1998
  7. Haglund K i wsp. Multiple monoubiquitination of RTKs is sufficient for their endocytosis and degradation. Nat Cell Biol 2003

Ostatnia aktualizacja: 13 listopada 2026.

Tekst opracowano na podstawie powyższych źródeł i czeka na weryfikację lekarza specjalisty.

Informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem.